Buiten het slagveld: programma's helpen soldaten terug naar het burgerleven

In dit artikel:

Sinds het uitbreken van de oorlog, aangeduid als Operation Swords of Iron, keren duizenden Israëlische reservisten terug naar het burgerleven of beëindigen zij hun militaire dienst. Voor veel van hen betekent dat niet alleen opnieuw werk zoeken, maar ook omgaan met lichamelijke en psychische verwondingen, financiële onzekerheid en de gevolgen van oorlogstrauma’s. Naast overheidssteun proberen verschillende maatschappelijke initiatieven hen te helpen bij re-integratie, huisvesting en herstel.

Een van die initiatieven is Oz VeRuach, dat gewonde IDF-soldaten en leden van de veiligheidsdiensten begeleidt naar werk. Het programma, opgezet door de Portland Trust en geleid door reservemajoor-generaal Yoav (‘Poli’) Mordechai, biedt persoonlijke begeleiding, beroepsopleidingen en contacten met werkgevers. Volgens de organisatie zijn sinds het begin van de oorlog meer dan 26.000 gewonde militairen en veiligheidsmedewerkers opgenomen in het Israëlische revalidatiesysteem. Dat aantal kan verder oplopen door onder meer posttraumatische stress.

Mordechai, die na 7 oktober terugkeerde naar de reservistendienst, stelt dat revalidatie niet eindigt na ontslag uit het ziekenhuis. Een terugkeer naar werk, zelfstandigheid en een normaal burgerleven is volgens hem een essentieel onderdeel van herstel en een gezamenlijke verantwoordelijkheid van staat en samenleving. De eerste drie maanden durende cursus, gericht op kunstmatige intelligentie en softwareontwikkeling, leverde alle negentien deelnemers een baan op bij bedrijven als Amdocs, NICE, SolarEdge en NVIDIA. Oz VeRuach wil in het eerste jaar ongeveer honderd gewonde militairen helpen en breidt de opleidingen uit naar onder meer IT-ondersteuning, technische beroepen en medische beeldvorming.

Ook op het gebied van wonen ontstaan initiatieven. Homes for Warriors werd opgericht door reservist Itamar Hayun, die na honderden dagen dienst merkte dat veel jonge reservisten wel hun land verdedigden, maar geen geld hadden voor de aanbetaling van een huis. Een door donateurs gefinancierd project heeft inmiddels twaalf gezinnen geholpen bij de aankoop van een woning in een kibboets nabij de grens met Gaza. De beweging onderzoekt daarnaast woningbouw in de Negev en Noord-Israël en werkt aan een duurzaam model met betaalbare leningen en lage rentes. Het doel is niet alleen een huis, maar ook langdurige stabiliteit en minder afhankelijkheid van de huurmarkt.

Een derde initiatief, Kadima Concierge van Seagal Hagege, ondersteunt soldaten, geëvacueerde gezinnen en door de oorlog getroffen gemeenschappen met onder meer helmen, beschermingsmiddelen, uniformen en andere benodigdheden. Samen met het Ari Fuld Project begon Hagege kort na 7 oktober het project Helmets 4 Chayalim. Afgedankte militaire helmen worden door soldaten, nabestaanden, kinderen, kunstenaars en burgers beschilderd. Zo worden oorlogservaringen, verlies en trauma omgezet in persoonlijke kunstwerken en een publiek eerbetoon.

Deelnemers zijn onder anderen een soldaat wiens helm door een sluipschutterskogel werd geraakt, een moeder die haar zoon in Gaza verloor en kinderen uit kibboets Sa’ad, die een helm beschilderden ter nagedachtenis aan grenspolitieagente Rose Lubin, die in november 2023 bij een terreuraanval omkwam. De helmen zijn tentoongesteld, onder meer in het Haganah-museum in Tel Aviv. In september volgt in het Jerusalem Theatre een tentoonstelling met meer dan 35 werken. De opbrengst wordt gebruikt voor nieuwe helmen en andere uitrusting.

Hagege ziet haar initiatief tegelijk als een vorm van praktische hulp en als een gemeenschap voor militairen en hun families. Met tentoonstellingen op legerbases, scholen en in grensgemeenschappen wil het project de aandacht verschuiven van het trauma van 7 oktober naar ontmoeting, herstel en hoop.