Crisis in Ceuta wakkert complottheorieën tegen Israël aan

In dit artikel:

Na een dodelijke massale grensoverschrijding bij de Spaanse enclave Ceuta verspreidden acteur Javier Bardem en andere prominente sociale media-accounts onbewezen theorieën waarin Israël en de Verenigde Staten verantwoordelijk werden gehouden. Volgens die berichten zou Israël de crisis hebben uitgelokt om Spanje te straffen voor zijn kritische beleid tegenover Israël en steun aan de Palestijnse zaak.

Volgens de autoriteiten bestormden donderdag minstens 50.000 mensen, voornamelijk jonge mannen, het grenshek tussen Marokko en Ceuta. Anderen bereikten de enclave via zee. Door paniek, botsingen en verdrinkingen kwamen ten minste 72 mensen om. De veiligheidstroepen raakten overbelast; de meeste mensen die de grens overstaken, zouden later naar Marokko zijn teruggestuurd. Spanje en Marokko hebben al decennialang spanningen over Ceuta en Melilla, de door Spanje bestuurde gebieden aan de Noord-Afrikaanse kust.

Bardem, die Israël eerder openlijk van genocide heeft beschuldigd, deelde op Instagram berichten waarin Israël ervan werd beschuldigd de crisis te hebben geënsceneerd. Ook werd verwezen naar een oude tweet uit 2019 van Yair Netanyahu, de zoon van de Israëlische premier, waarin hij Arabieren opriep de Spaanse enclaves te “bevrijden”. Netanyahu zei daarop dat zijn bericht destijds bedoeld was om volgens hem de Spaanse hypocrisie over Israëls aanwezigheid op de Westelijke Jordaanoever aan de kaak te stellen. Hij noemde het gebruik van de tweet als bewijs voor betrokkenheid bij Ceuta antisemitische laster.

De Amerikaanse ambassadeur in Israël, Mike Huckabee, viel Bardem scherp aan. Ook de Spaanse minister van Verkeer Oscar Puente mengde zich in de discussie door een bericht van de Israëlische VN-ambassadeur Danny Danon te delen en te suggereren dat de toedracht duidelijker werd. Puente schreef bovendien dat actoren in Washington, Tel Aviv en Rabat beelden zouden hebben willen zien van Spaanse veiligheidstroepen die geweld tegen kinderen gebruikten.

De Combat Antisemitism Movement stelde dat 119 influenceraccounts in 173 berichten een wereldwijde antisemitische samenzwering verspreidden. Die berichten zouden in twee dagen 57,5 miljoen weergaven en naar schatting 103,1 miljoen bereikte kijkers hebben opgeleverd. Holocausthistoricus Rafael Medoff waarschuwde dat complottheorieën gevaarlijk worden wanneer ze vanuit de marge doordringen tot het publieke debat en haat tegen een minderheid aanwakkeren.

De crisis is politiek uiterst gevoelig voor de linkse regering van premier Pedro Sánchez. Critici leggen de verantwoordelijkheid bij tekortschietend immigratie- en veiligheidsbeleid en verwijzen naar een recent decreet dat honderdduizenden mensen zonder papieren een verblijfsstatus en werkvergunning moet geven. Regeringsgezinde stemmen wezen juist naar Marokko, Israël en de Verenigde Staten. Voor een Israëlische of Amerikaanse rol bij de gebeurtenissen is volgens het artikel echter geen openbaar bewijs. Spanje, dat Israël van genocide heeft beschuldigd en zich aansloot bij de Zuid-Afrikaanse zaak bij het Internationaal Gerechtshof, wordt door Jeruzalem ervan beticht antisemitisme aan te wakkeren. De pro-Israëlische organisatie ACOM benadrukt ondertussen dat de online beschuldigingen niet bewijzen dat het moderne Spanje als samenleving antisemitisch is.