'De belangrijkste verkiezing in de geschiedenis van Israël?'

In dit artikel:

De Israëlische verkiezingen worden door campagnevoerders als historisch beslissend gepresenteerd, maar de peilingen wijzen volgens de auteur eerder op een nieuwe patstelling. Het blok van de verandering lijkt geen meerderheid van 61 zetels te halen. Zonder zo’n vaste meerderheid dreigt een wankele coalitie die belangrijke verkiezingsbeloften moet inslikken, zoals eerder gebeurde met de kortstondige regering van Naftali Bennett.

De belangrijkste ontwikkeling is de samenvoeging van Chili Troopers met de lijst van Gadi Eisenkot. Die samenwerking moet kiezers binnen het oppositieblok perspectief bieden, maar legt tegelijk een conflict bloot. Eisenkot houdt de mogelijkheid open van een minderheidsregering die aan de macht komt dankzij de onthouding van Arabische partijen, onder wie Ra’am-leider Mansour Abbas en Ahmed Tibi. Hij zou hen niet rechtstreeks om steun vragen, maar de verantwoordelijkheid voor het aanblijven van Benjamin Netanyahu bij hen leggen als zij zich niet onthouden.

Volgens de auteur wil Eisenkot eerst proberen zijn regering te verbreden. Daarbij sluit hij geen enkele mogelijke partner volledig uit, ook niet partijen of politici die ideologisch ver van hem afstaan. Lukt dat niet, dan zou een minderheidskabinet slechts tijdelijk kunnen aantreden, totdat extra steun is gevonden of nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven. De rechtvaardiging zou zijn dat kiezers dan kunnen kiezen tussen een overgangsregering onder Eisenkot of een vergelijkbare constructie onder Netanyahu.

Dat plan stuit echter op grote politieke bezwaren. Avigdor Lieberman en Naftali Bennett hebben al gezegd niet mee te werken aan een minderheidscoalitie die afhankelijk is van Arabische onthouding. Hun weerstand is volgens de auteur groter dan in 2021, omdat zij nu het risico lopen de politieke prijs te betalen voor het breken van hun beloften, terwijl Eisenkot als nieuwkomer premier wordt. Bovendien heeft oud-partner Benny Gantz eerder juist voorkomen dat een vergelijkbare regering tot stand kwam. De auteur vraagt zich daarom af of Eisenkots strategie uiteindelijk niet zal leiden tot een regering onder leiding van Lieberman, of zelfs opnieuw tot een overwinning voor Netanyahu.

Een tweede deel van het artikel gaat over de veranderde beoordeling van Israëls strijd tegen Iran. Tijdens de MEAD-conferentie in Washington vertelde een voormalige hooggeplaatste Israëlische functionaris opnieuw hoe Israëlische aanvallen Iraanse leiders en officieren zouden hebben uitgeschakeld. De anekdote over een vergadering die uitliep, dient vooral als ironische illustratie van de Israëlische operationele aanpak.

Waar de conferentie in 2024 nog draaide om Hamas, Hezbollah en de gijzelaars, en in 2025 om de vraag hoe Israël moest worden afgeremd na een poging de Hamas-leiding in Doha te treffen, stond dit jaar de internationale coalitie tegen Iran centraal. Volgens de deelnemers bestaat er inmiddels brede overeenstemming over de noodzaak Iran onder druk te zetten en vormt het omverwerpen van het regime van de ayatollahs het belangrijkste geopolitieke doel in het Midden-Oosten. Tegelijk waarschuwt de auteur dat de geschiedenis van de Islamitische Republiek nog niet voorbij is.

Binnen de Mossad zou men, na ongeveer een half jaar Amerikaanse blokkade van de Straat van Hormuz, verwachten dat Iran in het eerste kwartaal van 2027 kan vallen als de druk wordt volgehouden. Dat vooruitzicht hangt sterk af van de Verenigde Staten. Na de Israëlische en Amerikaanse verkiezingen kan de druk volgens de auteur toenemen: een Republikeinse overwinning zou Donald Trump meer vrijheid geven, terwijl een president die binnenlands verzwakt is zich juist sterker op buitenlands beleid zou kunnen richten. Een nieuwe Amerikaanse aanval op Iran wordt daardoor niet uitgesloten. Wat Netanyahu in dat scenario als leider van een overgangsregering zou kunnen doen, blijft onzeker.

Tot slot waarschuwt een deelnemer uit de politiek- en technologiesector voor de risico’s van kunstmatige intelligentie en kwantumcomputers. Volgens hem kan een verkeerde omgang met die technologieën binnen twintig jaar een bedreiging voor de mensheid vormen. De auteur sluit ironisch af met de opmerking dat in dat geval kwesties als Gaza en het Iraanse nucleaire programma misschien minder urgent lijken.