De strijd om Judea en Samaria: alleen soevereiniteit met goedkeuring van Washington?
In dit artikel:
Tijdens een recente Zoom-briefing voor de American Friends of Likud zei minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa’ar dat Israël “in ieder geval in de komende maanden” geen plannen heeft om formeel soevereiniteit over Judea en Samaria (de Westelijke Jordaanoever) uit te roepen, en dat zo’n stap alleen “in overleg met de Verenigde Staten” kan plaatsvinden. Die uitspraak wekten deze week felle reacties bij Israëlische politici, experts en activistische bewegingen die volledige soevereiniteit nastreven.
Knessetlid Ohad Tal (Religieus-Zionistische Partij) stelde tegenover JNS dat het invoeren van Israëlische soevereiniteit zowel moreel als bijbels gerechtvaardigd is en de enige praktische route naar stabiliteit in de regio biedt. Tal zegt dat Israël al Amerikaanse steun ziet voor feitelijke maatregelen “om ter plaatse de facto soevereiniteit te vestigen” en dat president Trump, zo hij vindt, bij heldere uitleg door premier Netanyahu ook juridisch steun zou verlenen.
Voormalig ambassadeur en VS-specialist Yoram Ettinger adviseert pragmatischer optreden: minder publieke verklaringen en meer bouwen om ter plaatse een werkelijke aanwezigheid te creëren. Hij waarschuwt dat een Palestijnse staat de stabiliteit in de regio en westerse belangen, inclusief die van de VS, zou ondermijnen — met risico’s voor Jordanië en mogelijk uitbreiding van islamistisch terrorisme naar pro-westerse Golfstaten en mondiale handelsroutes. Voor Ettinger vormt controle over het bergachtige gebied van Judea en Samaria een strategische verdedigingslinie voor Israël en voor de veiligheid van Amerikaanse belangen in de regio.
De soevereiniteitsbeweging onder leiding van Yehudit Katsover en Nadia Matar belooft door te gaan met druk op de regering. De beweging benadrukt dat fundamentele beslissingen in Jeruzalem behoren te worden genomen en dat de publieke verwachting leiderschap eist: “Zonder soevereiniteit in Judea en Samaria zal er ook in de Negev of in Galilea geen effectief bestuur zijn.” Ze waarschuwt dat aarzeling illegale landaanwinning bevordert en dat “zwakte leidt tot druk; vastberadenheid creëert realiteit.”
Ook andere stemmen roeren zich: rabbijn Tuly Weisz zegt dat Sa’ar Trump niet publiekelijk in verlegenheid wil brengen, maar dat concrete dagelijkse stappen op het terrein belangrijker zijn dan retoriek. Avi Abelow benadrukt dat Israël tot nu toe onvoldoende heeft aangetoond dat soevereiniteit ook in het strategische belang van de VS ligt; hij verwijst naar president Trumps gevoeligheid voor kracht en resultaten en noemt de geweldsuitbarstingen van 7 oktober 2023 als bewijs dat de dreiging deel uitmaakt van een bredere ideologische strijd die ook Amerikaanse veiligheidsbelangen raakt.
Een woordvoerder van de American Friends of Likud stelde tegenover JNS dat de opmerkingen tijdens de briefing niet bedoeld waren voor publicatie. Samenvattend: binnen Israël groeit de druk om via feitelijke stappen of formele annexatie soevereiniteit te vestigen, terwijl de noodzaak van Amerikaanse goedkeuring en de geopolitieke risico’s centraal blijven in het debat.