Iran, Libanon én de Westoever: Israël pakt door, maar de prijs is hoog
In dit artikel:
Israël voert al ruim drieënhalf jaar tegelijk oorlogen op meerdere fronten om de invloed van vijandige groeperingen in de regio te breken. De directe aanleiding was de dodelijke Hamas-aanval van 7 oktober 2023; sindsdien volgden grote militaire operaties tegen Hamas in Gaza, een langdurig en vaak bloedig optreden in Libanon tegen Hezbollah, en luchtaanvallen op Iran en Iraanse doelen.
In Gaza leidde de Israëlische campagne tot grootschalige verwoesting; de VN schatten meer dan 50.000 doden, waarvan een groot deel vrouwen en kinderen, en meer dan 100.000 gewonden. Op 1 oktober 2024 opende Israël een nieuwe fase door in Libanon binnen te vallen naar aanleiding van herhaalde raketaanvallen van Hezbollah, dat door Iran wordt gesteund. Zuid-Libanon en zelfs Beiroet werden gebombardeerd; veel dorpen werden zwaar getroffen en bijna 600.000 inwoners van het zuiden zijn gevlucht. Israël streeft nu naar een bufferzone tot circa 30 kilometer vanaf de grens en heeft aangekondigd dorpen dicht bij die grens te zullen ontmantelen. Eerder werden delen van Hezbollahs leiderschap uitgeschakeld met gefocuste aanslagen via onder meer explosieve apparatuur.
Parallel daaraan voerde Israël een twaalfdaagse campagne tegen Iran met het doel nucleaire ambities terug te dringen; eind februari dit jaar volgden opnieuw gezamenlijke aanvallen met de VS. Die confrontaties blijven de spanningen in de regio en daarbuiten oplopen en hebben tot doel de macht van Iran te breken.
Op de Westelijke Jordaanoever verstevigt de Israëlische regering onder Benjamin Netanyahu haar greep: uitbreiding en financiële ondersteuning van meer dan 350 nederzettingen met circa 700.000 bewoners, terwijl ruim 3 miljoen Palestijnen steeds meer worden beperkt in bewegingsvrijheid en levensruimte. Een recent controversiële wet verplicht de doodstraf bij terroristische moorden, procedures die via militaire rechtbanken lopen — critici vrezen dat dit voornamelijk tegen Palestijnen zal worden toegepast.
Al deze operaties drukken zwaar op de samenleving en de staatskas. Defensie-uitgaven zijn sterk opgevoerd — deze week een extra 8,3 miljard euro bovenop eerder geplande 30 miljard — waardoor Israël nu ongeveer 8,8% van het BBP aan defensie uitgeeft. Media en officials spreken van kosten rond 1 miljard shekel (ongeveer 300 miljoen euro) per dag. Als gevolg dreigen bezuinigingen op zorg en onderwijs en stijgt het begrotingstekort naar verwachting naar 5,1%.