Na meer dan 27.000 raketten: Israël wil hiaten in de bescherming dichten
In dit artikel:
Sinds de bres in veiligheid die begon met de Hamas-aanval van 7 oktober 2023 hebben Israël en zijn civiele instellingen een zware stroom aan raket- en drone-aanvallen doorstaan: volgens een Rekenkamerrapport werden meer dan 27.000 projectielen afgeschoten. Hoewel de luchtverdediging veel aanvallen onderschepte en grote schade voorkwam, vielen toch tientallen doden en honderden gewonden. Tot eind november 2024 kwamen minstens 63 burgers om het leven door vijandelijke projectielen (waarvan 43 door Hezbollah en 20 vanuit de Gazastrook). Tijdens de Israëlische operatie “Een volk als een leeuw” in juni 2025 vielen nog eens 33 doden en 3.500 gewonden door Iraanse raketaanvallen, ondanks een onderscheppingspercentage van ongeveer 86 procent.
De Rekenkamer voerde een speciale controle uit naar de paraatheid van het thuisfront en vond aanzienlijke tekortkomingen. Ongeveer 3,2 miljoen inwoners (ruim 33 procent) wonen in gebouwen die vóór de wettelijke schuilkeldernorm van 1991 zijn gebouwd en missen daarmee normconforme bescherming. In de Negev ontbreken in veel bedoeïenengemeenschappen publiek toegankelijke schuilkelders die aan de normen voldoen. Daarnaast bleek gebrekkig onderhoud en toezicht door lokale autoriteiten op openbare schuilplaatsen en beschermingsinfrastructuur.
Financieel vallen ook lacunes op. Voor een noordelijk beschermingsprogramma — gericht op particuliere raketbestendige schuilplaatsen en het versterken van scholen en openbare gebouwen in 56 gemeenten — was een groot deel van het budget nog niet volledig besteed. Tussen 2019 en 2024 was voor het Home Front Command (HFC) ruim 1,4 miljard sjekel begroot, maar eind 2024 was hiervan slechts ongeveer de helft besteed. Voor het dichten van beschermingsgaten in ziekenhuizen rekent het ministerie van Volksgezondheid op bijna 5 miljard sjekel.
Het rapport wijst bijzondere kwetsbaarheid aan in de gezondheidszorg: geriatrische en psychiatrische instellingen bleken slecht beschermd, en het risico werd concreet toen het Soroka Medical Center in Beersheba tijdens de Iraanse aanval een voltreffer kreeg. De Rekenkamer stelt dat prioriteiten en financiering moeten worden herijkt.
Het Israëlische leger en het HFC benadrukken dat zij vooral een regisserende en normstellende rol hebben; de wettelijke verantwoordelijkheid voor onderhoud van openbare schuilplaatsen ligt bij lokale autoriteiten en voor particuliere schuilkelders bij de eigenaren. Het HFC keurt beschermingsplannen goed maar heeft geen wettelijke bevoegdheid om privé‑schuilkelders te onderhouden. Veiligheidsexpert prof. kolonel (b.d.) Gabi Siboni wijst erop dat niet alle ziekenhuizen ondergronds gemaakt kunnen worden; volgens hem verdienen traumacentra en spoedeisende hulp prioriteit en kunnen gebouwen ook achteraf worden aangepast met beschermingsoplossingen. Bij aanvallen vanuit verre staten zoals Iran is er vaak genoeg waarschuwings‑tijd om publiekelijk beschikbare schuilplaatsen te bereiken.
Om de civiele paraatheid te versterken benoemde het ministerie van Defensie op 29 januari brigadegeneraal (b.d.) Itzik Bar tot hoofd van de Nationale Noodhulpdienst. Minister Israel Katz en Bar benadrukten bij de beëdiging de urgentie van het versnellen van nationale noodvoorbereiding. De Rekenkamerconclusies geven een duidelijke opdracht: verantwoordelijkheden verduidelijken, uitgaven versnellen en gericht investeren — met name in grensgemeenten en in de bescherming van medische traumafaciliteiten.