Van farao tot Erdogan

In dit artikel:

Al eeuwenlang wordt hetzelfde kleine volk en later de staat Israël herhaaldelijk voorgesteld als een existentiële bedreiging. Vanaf de farao’s en Haman in Perzië, via Antiochus en de Romeinen, door de middeleeuwse inquisitie en moderne Europese pogroms, tot Hitler en de Sovjet-Unie: telkens dook het beeld op dat Joden of Israël de orde of de mensheid zouden ondermijnen. Ook nu klinkt die retoriek opnieuw — onder meer uit Ankara en Teheran — waarbij leiders Israël publiekelijk bestempelen als gevaarlijk of schadelijk.

Dat patroon speelt zich over millennia en continenten af en heeft weinig te maken met de feitelijke omvang van het Joodse volk of de geografische kleinheid van Israël. De herhaalde bewering functioneert vaak als politiek en ideologisch instrument: het levert een zondebok, legitimeert vijandigheid en mobiliseert aanhangers rond religieuze, nationale of geopolitieke agenda’s. De continuïteit van zulke beschuldigingen illustreert hoe diepgewortelde antisemitische motieven en machtspolitieke belangen door de eeuwen heen samenvallen en vandaag opnieuw actuele gevolgen hebben.