Voor Israëli's ligt Europa niet meer zomaar een goedkope vlucht verwijderd

In dit artikel:

Goedkope vluchten hebben Israël de afgelopen twintig jaar dichter bij Europa gebracht. Luchtvaartmaatschappijen als Ryanair, easyJet en Wizz Air maakten steden als Rome, Wenen, Athene en Berlijn bereikbaar voor korte bezoeken, familiebezoek, studie en werk. Daardoor ontstond het gevoel dat Israël deel uitmaakte van een gezamenlijke Europese sociale ruimte, ondanks het feit dat het geen EU-lid is.

Die verbondenheid staat onder druk door zowel stijgende ticketprijzen als de verslechterde veiligheidssituatie in de regio. Volgens een recent rapport waren geselecteerde economy-tarieven bij Ryanair, easyJet en Wizz Air in mei 39,2 procent hoger dan een jaar eerder. Vergeleken met begin 2024 waren de gemiddelde prijzen meer dan verdubbeld. Hogere brandstofkosten en toenemende inkomsten uit toeslagen voor bagage en stoelkeuze dragen daaraan bij.

Sinds de Hamas-aanvallen van 7 oktober 2023 hebben oorlogen en raketaanvallen bovendien laten zien hoe snel luchtverbindingen met Israël kunnen verdwijnen. easyJet heeft vluchten naar Tel Aviv tot eind oktober 2026 geschrapt, Ryanair vliegt nog altijd niet op Israël en Wizz Air hervatte de verbindingen in mei, maar schortte die opnieuw op nadat Iran in juni raketten op Israël afvuurde. De maatschappijen nemen daarbij vooral veiligheids- en bedrijfseconomische beslissingen.

De gevolgen reiken verder dan toerisme. Europese joden gebruiken de verbindingen voor familiebezoek, studie, religieuze en gemeenschapsactiviteiten en voor contacten met Israël. Frequente vluchten hebben zo een informele joodse ruimte tussen onder meer Tel Aviv, Londen, Parijs, Berlijn en Madrid mogelijk gemaakt. De heropleving van antisemitisme in Europa kan voor sommige Europese joden de emotionele betekenis van Israël versterken, terwijl reizen ernaartoe juist minder betrouwbaar wordt. Dat betekent niet automatisch dat zij Europa willen verlaten, maar fysieke bereikbaarheid beïnvloedt wel het gevoel van verbondenheid en veiligheid.

Ook voor Israëli’s blijft Europa aantrekkelijk, ondanks politieke conflicten over Gaza, nederzettingen, Palestina en internationaal recht. Ze reizen erheen, studeren, werken, kopen vastgoed en zoeken Europees burgerschap. De luchtverbindingen tonen daarmee een bredere tegenstelling: Israël is sterk verweven met Europese economische, wetenschappelijke en culturele netwerken, maar heeft niet de institutionele bescherming van EU-lidstaten. In rustige tijden lijkt die afstand klein; tijdens veiligheidscrisissen worden de grenzen opnieuw zichtbaar. Het vliegticket staat daardoor symbool voor een verbinding die veel belangrijker is dan alleen de prijs van een reis.