Wie gaat Iran leiden?

In dit artikel:

De gerichte moord op de feitelijke machthebber Ali Laridschani heeft binnen de Iraanse machtsstructuren diepe onrust veroorzaakt en vormt een zware proef voor Mojtaba Khamenei, die in binnen- en buitenlandse analyses als een belangrijke figuur binnen het regime wordt gezien. Westerse inlichtingenbronnen menen dat Iran ondanks die moorden — ook op onder anderen de commandant van de Basij-militie Gholam Soleimani en diens plaatsvervanger — niet bereid is zich over te geven of snel om een wapenstilstand te vragen.

Volgens deze bronnen zullen serieuze onderhandelingen over een alomvattend staakt-het-vuren pas aan de orde komen wanneer Khameneis naaste kring erkent dat het leger zodanig uitgeput is dat doorgaan van het conflict de crisis alleen maar verdiept. In dat besluitvormingsproces speelt Mohsen Rezaei een sleutelrol; Khamenei heeft hem aangesteld als zijn belangrijkste militaire adviseur en Rezaei staat bekend als hardliner. Zijn tegenstand tegen een wapenstilstand tijdens de oorlog met Irak in 1988 wordt vaak genoemd als voorbeeld van zijn onverzettelijkheid — destijds accepteerde revolutieleider Khomeini uiteindelijk toch de wapenstilstand.

Tot Khameneis inner circle worden verder invloedrijke figuren gerekend, onder wie parlementsvoorzitter en oud-IRGC-officier Mohammad Bagher Ghalibaf en IRGC-generaal Ahmad Vahidi. De combinatie van recente aanslagen en de positie van harde adviseurs maakt duidelijk dat beslissingen over vrede of escalatie vooral afhangen van politieke en militaire afwegingen binnen die kleine groep, en dat de moorden op hoge functionarissen voorlopig niet hebben geleid tot een koerswijziging richting onderhandelingen.